BÁO CÁO TỔNG KẾT THỰC HIỆN DỰ ÁN XÂY DỰNG & BẢO HỘ NHÃN HIỆU TẬP THỂ “MỸ NGHIỆP” CHO SẢN PHẨM DỆT THỔ CẨM CHĂM

Ninh Thuận không chỉ được biết đến như một tỉnh miền Trung đầy tiềm năng, những thắng cảnh nổi tiếng với bãi biển Cà Ná, bãi tắm Ninh Chữ với làn nước trong xanh và bãi cát trắng trải dài, với những ngôi tháp Pôklongiarai và Pôrômê nổi tiếng của nền văn hóa Chăm, với những cồn cát Nam Cương và bãi Đá Vách, bãi tắm Bình Tiên… mà còn được biết đến là một vùng với nhiều đặc sản nổi tiếng của cả nước: nho Ninh Thuận, tỏi Phan Rang, nước mắm Đông Hải, gốm Bàu Trúc và cả những vùng sản xuất thổ cẩm nổi tiếng Mỹ Nghiệp, được tiêu thụ ở nhiều thành phố lớn như Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh. Đó là làng Chăm Mỹ Nghiệp, thuộc huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận.

Làng Mỹ Nghiệp còn gọi là làng Nha Tranh, (Nha Trinh) người Chăm gọi là PALEI CHAKLING (hay Chak leng), nay thuộc Khu phố 11, thị trấn Phước Dân, huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận, cách trung tâm thành phố Phan Rang – Tháp Chàm khoảng 10 km về phía Nam. Con đường vào làng cách quốc lộ 1A hơn 1 km về phía Đông, rất thuận lợi đối với người dân trong làng và những nơi khác trong việc giao thương với nhau.

Nhìn chung môi sinh làng Mỹ Nghiệp nói riêng, vùng Chăm Ninh Thuận nói chung khá khắc nghiệt với điều kiện sinh sống của con người. Đó là vùng đất cằn cỗi, khô hạn, ít mưa, nóng bức, thảm thực vật và động vật nghèo nàn, sản xuất nông nghiệp là nguồn sống chủ yếu của họ. Bên cạnh vị trí chủ đạo của sản xuất nông nghiệp thì nghề dệt thổ cẩm, tuy được xem là nghề phụ nhưng đã đóng vai trò tích cực và đáng kể trong việc tăng thu nhập cho gia đình và giải quyết công ăn việc làm cho nhiều phụ nữ trong làng. Đặc biệt trong thời gian gần đây, do sản phẩm cuả nghề thủ công ngày càng thu hút được  nhiều khách hàng trong và ngoài nước, nên một số người có tiền trong làng đã bỏ vốn để thuê nhân công và lập thành những cơ sở, doanh nghiệp dệt. Chính vì vậy với những gia đình này nghề dệt đã thực sự trở thành nguồn thu nhập chính trong nền kinh tế gia đình. Một số gia đình khác, do nguồn vốn ít nên họ chỉ làm theo mùa, vào những lúc nông nhàn.

Mặc dù chỉ được xem là nghề phụ nhưng số lượng khung dệt và số người tham gia ngày càng tăng nhiều so với những năm trước – hơn 85% phụ nữ Chăm trong làng, kể cả một số gia đình người Việt trong làng đã tham gia nghề này. Điều đó nói lên rằng: Một nghề thủ công cổ truyền đã và đang từng bước khẳng định thế mạnh của mình trong sinh hoạt kinh tế của người Chăm ở làng Mỹ Nghiệp.

Vào đầu thế kỷ 20, nghề dệt vải người Chăm phổ biến ở vùng Ninh – Bình Thuận. Tuy nhiên, từ sau 1975 địa bàn phân bố nghề dệt thủ công này đã thu hẹp lại rất nhiều . Trong những năm gần đây nhờ có những chính sách quan tâm thiết thực của Đảng và Nhà nước, nghề dệt vải nói chung và làng Mỹ Nghiệp, làng Chung Mỹ nói riêng đang từng bước được phục hồi.

Về thị trường, tùy theo giá trị công dụng của từng loại sản phẩm mà họ đem đi bán ở những vùng phía Nam, các tỉnh thành đông dân. Những sản phẩm có giá trị cao, kỹ thuật dệt phức tạp, công dụng chủ yếu là để trang trí, làm đẹp như khăn bàn, túi xách… được đem bán chủ yếu ở các thành phố lớn, thành phố Hồ Chí Minh, Đà Lạt, Đà Nẵng, Khánh Hoà…

Tuy nhiên, thực tế rằng do sản phẩm chưa có tên tuổi, chưa có thương hiệu trên thị trường, chất lượng sản phẩm làm ra chưa đồng đều, hoa văn còn thiếu tỉnh thẩm mỹ… và tất cả những điểu đó đã làm hạn chế sự phát triển của nghề dệt. Mặt khác, vấn đề tiêu thụ sản phẩm dệt ở các thị trường chưa được ổn định đã kéo theo sự ứ đọng sản phẩm.

  • Cơ quan quản lý       : Sở Khoa học và Công nghệ Ninh Thuận
  • Cơ quan chủ trì        : HTX DV SXKD dệt thổ cẩm Chăm Mỹ Nghiệp
  • Chủ nhiệm dự án      : Hàm Minh Thiệu
  • Đơn vị phối hợp        : Công ty Sở hữu trí tuệ INVENCO

Tải báo cáo