Điều kiện tự nhiên và địa lý tạo nên tính chất đặc thù, danh tiếng của Cừu Ninh Thuận

cuu nt dan

Cừu nuôi ở Ninh Thuận sinh trưởng và phát triển nhờ có các đặc trưng về điều kiện tự nhiên của vùng đất Ninh Thuận, đó là:

1. Nhiệt độ: Ninh Thuận được xác định là địa phương có nền nhiệt độ cao so với các địa phương khác trong cả nước, trung bình dao động từ 24,60C – 27,20C (1). Mặt khác theo kết quả nghiên cứu của Đài khí tượng thủy văn Nam Trung Bộ thì Ninh Thuận nằm trong khu vực nội chí tuyến với nguồn bức xạ dồi dào, tổng nhiệt hàng năm của Ninh Thuận tương đối cao, dao động 9.774 – 10.1800C (1). Nhiệt độ và tổng nhiệt năm chính là 2 yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến sự phân bố, thích nghi và sinh trưởng của cừu Ninh Thuận (6,7,14). Cừu lai Ninh Thuận là giống cừu được lai tạo giữa cừu bản địa và cừu Australia (bao gồm 2 giống là Dorper và White Sulffolk), theo Bùi văn Lợi (2014) và Ngô Thành Vinh (2014) thì cả 2 giống đều thích nghi với điều kiện khí hậu khắc nghiệt tại Ninh Thuận, do vậy con lai sinh ra cũng thích nghi với điều kiện nắng nóng, khô hạn tại Ninh Thuận. Mặc dù nhiều địa phương khác trong cả nước có di giống cừu Ninh Thuận để nuôi thử nghiệm, nhưng không phát triển được, vì những địa phương đó có nền khí hậu khác với Ninh Thuận (khô hạn, nắng nóng, mưa ít, độ ẩm thấp…).

cuu nt dan

2. Lượng mưa: Giống cừu lai nuôi tại Ninh Thuận là giống cừu chịu đựng được khí hậu nắng nóng, khô hạn. Cừu lai ít thích nghi với những vùng có lượng mưa nhiều và thời gian mưa kéo dài, vì như vậy chúng sẽ dễ bị mắc các bệnh truyền nhiễm và khả năng tỷ lệ sống của cừu con sẽ thấp (2,3,14,15). Cừu lai Ninh Thuận chỉ thích nghi tốt ở những vùng khô hạn ít mưa. Số liệu thống kê cho thấy lượng mưa trung bình ở Ninh Thuận chỉ 700mm/năm, được xác định là địa phương có lượng mưa ít nhất trong cả nước (1,13). Đồng thời với lượng mưa ít, thì mùa mưa của Ninh Thuận cũng chỉ diễn ra trong thời gian ngắn từ tháng 9 – tháng 11, ngược lại mùa khô kéo dài từ tháng 12 – tháng 8 hàng năm (1,13), đây chính là điều kiện lý tưởng cho cừu Ninh Thuận sinh trưởng, phát triển và cho chất lượng thịt tốt. Mặc dù đã có nhiều địa phương trong cả nước thử nghiệm đưa giống cừu Ninh Thuận về nuôi như: Hà Nội (3), ĐắkLắk (7), Thừa Thiên Huế (6), Bến Tre…nhưng đều gặp khó khăn và hầu như không có địa phương nào phát triển đàn cừu lên quy mô lớn. Sự khác biệt giữa các địa phương khác với Ninh Thuận đó là lượng mưa và thời gian phân bố lượng mưa trong năm. Số liệu cụ thể cho thấy lượng mưa các địa phương khá lớn như, Hà Nội: 1800mm/năm, ĐắkLắk: 1600-1800mm/năm, Bến Tre: 1500mm/năm, lớn hơn lượng mưa tại Ninh Thuận. Thời gian mưa kéo dài 6-7 tháng/năm (Khí hậu thủy văn Việt Nam-2014), với kiểu khí hậu như vậy không thích hợp cho sinh trưởng và phát triển của cừu.

– Độ ẩm: Độ ẩm tương đối trung bình năm tại Ninh Thuận từ 74-78%, thuộc địa phương có độ ẩm trung bình thấp nhất trong cả nước (13). Điều kiện này phù hợp với đặc tính sinh học của cừu, vốn là động vật chỉ thích nghi với điều kiện khí hậu thời tiết khô, nóng có độ ẩm thấp. Về mặt sinh học thì trong điều kiện độ ẩm thấp, lông cừu luôn được khô ráo, cừu sẽ hạn chế mắc các loại bệnh truyền nhiễm.

– Mùa khô kéo dài: Ninh Thuận có mùa khô kéo dài hơn các địa phương khác, bắt đầu từ tháng 12 và kết thúc vào tháng 7 (đồng bằng, ven biển), lượng mưa vào mùa khô chỉ chiếm 15-20% tổng lượng mưa năm, đặc biệt vào tháng 1,2,3 hầu như không có mưa (1,13). Lượng mưa thấp, bốc hơi lớn gấp nhiều lần lượng mưa, tạo nên môi trường nắng nóng, khô hạn rất khắc nghiệt. Tuy nhiên, cừu nuôi ở Ninh Thuận lại thích hợp với điều kiện khô hạn, nắng nóng. Giống cừu lai Ninh Thuận có khả năng sinh trưởng và phát triển tốt trên những cánh đồng nghèo nàn và khô cằn. Đây là sự thích nghi mang tính đặc trưng của giống cừu lai tại Ninh Thuận mà không địa phương nào trong cả nước có được lợi thế này. Thực tế cho thấy trong thời gian từ 2014-2016 tại Ninh Thuận xảy ra đợt hạn hán khốc liệt, lượng mưa trung bình chỉ khoảng 300mm/năm (báo cáo tình hình thiệt hại do hạn hán của Ngành Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Ninh Thuận), các hồ chứa thủy lợi, sông suối đều khô cạn hết nước, sản xuất nông nghiệp bị ảnh hưởng nghiêm trọng, chăn nuôi gia súc bị thiệt hại lớn. Tuy nhiên đối với đàn cừu vẫn tồn tại, thích nghi và phát triển. Đây chính là sự thích nghi đặc trưng của cừu lai với điều kiện tự nhiên tại Ninh Thuận.

– Số giờ nắng: Ninh Thuận nằm ở vĩ độ thấp, quanh năm có thời gian chiếu sáng dài. Hơn nữa, suốt cả mùa khô kéo dài tới 8-9 tháng, trời thường ít hoặc quang mây, cho nên ở Ninh Thuận trung bình hàng năm có tới 2.480-2.807 giờ nắng (1,13). Với số giờ nắng cao trong năm rất thuận lợi cho việc phát triển đồng cỏ và các loại cây thực vật khác làm thức ăn chăn nuôi gia súc, đặc biệt các loại cây thực vật là thức ăn của cừu mang đặc trưng  của vùng đất bán khô hạn như: cây Duối, cây Quýt rừng, cây xương rồng…Đồng thời với chế độ nắng nhiều cũng góp phần làm hạn chế sự phát triển một số loại bệnh trên cừu. Vì vậy, đây cũng là điều kiện thích hợp cho cừu Ninh Thuận sinh trưởng và phát triển.

Ban phát triển các sản phẩm đặc thù tỉnh